Trí tuệ nhân tạo và chuyển đổi số đang làm thay đổi nhanh chóng cách con người học tập và làm việc. Trong bối cảnh đó, học tập suốt đời được nhiều chuyên gia xem là một trong những kỹ năng quan trọng giúp người lao động thích nghi với những yêu cầu mới của tương lai.

Có những xu hướng nào đang định hình tương lai của người lao động?

Những thay đổi diễn ra trong xã hội không còn là những hiện tượng đơn lẻ mà đang hình thành nên các Megatrends – những xu hướng lớn có tác động lâu dài đến cách con người sống, học tập và làm việc. Theo báo cáo Future Skills 2030 (2/2026), được thực hiện bởi 13 nhà nghiên cứu thuộc dự án Future Skills (Đức) với sự tham gia của hơn 50 chuyên gia và hơn 1.000 người khảo sát, đã chỉ ra rằng có 05 xu hướng lớn được cho là sẽ tác động mạnh đến năm 2035, bao gồm: Biến đổi khí hậu, Trí tuệ nhân tạo (AI), Chuyển đổi số, Văn hóa dân chủ và Thông tin sai lệch.

Sự phát triển của AI cùng với chuyển đổi số đang làm thay đổi cách vận hành của nhiều loại hình công việc, từ các vị trí văn phòng như kế toán, nhân sự, marketing, chăm sóc khách hàng đến những lĩnh vực chuyên môn như lập trình, thiết kế, phân tích dữ liệu, quản lý hay sản xuất công nghiệp. Trong khi đó, các thách thức về môi trường hay sự bùng nổ tin giả, tin sai lệch trên không gian mạng cũng đòi hỏi con người phải liên tục cập nhật kiến thức chuẩn và cẩn trọng hơn trong việc ra quyết định.

Nghiên cứu này cũng chỉ ra rằng loại kỹ năng mang tính xuyên suốt và là nền tảng để con người thích nghi với các Megatrends trên là kỹ năng “Học tập suốt đời” (Lifelong Learning). Theo UNESCO Institute for Lifelong Learning (UIL), học tập suốt đời là cách tiếp cận coi việc học diễn ra xuyên suốt cuộc đời mỗi cá nhân, thông qua nhiều hình thức và bối cảnh khác nhau nhằm phát triển kiến thức, kỹ năng và năng lực phục vụ cuộc sống và công việc.

Chỉ vài năm trước, việc sử dụng AI trong công việc còn là câu chuyện của một số ngành nghề đặc thù. Hiện nay, từ nhân viên văn phòng, nhân sự, marketing cho đến chủ doanh nghiệp nhỏ đều bắt đầu làm quen với các công cụ AI để tìm kiếm thông tin, xây dựng nội dung hoặc hỗ trợ xử lý công việc hằng ngày. Dễ thấy rằng, con người đang đứng giữa “cơn vũ bão của AI” và cái ta cần làm ngay bây giờ là chủ động học hỏi, thích ứng để không bị tụt lại phía sau.

Học tập suốt đời: đầu tư cho giáo dục chưa bao giờ là khoản đầu tư lỗ

Một trong những cách nhanh nhất mà người lao động có thể làm là đi học thêm. Một nhân sự marketing muốn làm quen với các công cụ AI có thể tham gia khóa học ngắn hạn về cách viết prompt trúng đích hoặc xây dựng quy trình làm việc với AI. Một kỹ sư công nghệ có thể học thêm về quản lý dự án để chuẩn bị kiến thức nền cho vai trò trưởng nhóm. Tuy nhiên, một khoá học ngắn hạn không phải lúc nào cũng là giải pháp để có thêm kiến thức chuyên sâu. Lúc này, học thạc sĩ được khá nhiều người lựa chọn như một cách để học tập bài bản hơn các kĩ năng như tư duy chiến lược, tư duy phản biện và giải quyết các vấn đề chuyên môn trong lĩnh vực mình theo đuổi.

Xét ở góc độ phát triển cá nhân, giáo dục vẫn luôn là một trong những khoản đầu tư mang lại giá trị bền vững nhất. Vì vậy, học tập suốt đời không nên chỉ là một khẩu hiệu, chúng ta cần coi đó là một kỹ năng cơ bản để mỗi cá nhân có thể đứng vững và phát triển trong kỷ nguyên AI. Nếu người đi làm thực sự nghiêm túc với con đường nghề nghiệp trong dài hạn, việc theo học một chương trình thạc sĩ cũng là một lựa chọn đáng cân nhắc.

Cuối cùng, điều thú vị là kết quả từ một nghiên cứu trên lại gợi nhắc đến một quan điểm giáo dục đã được Chủ tịch Hồ Chí Minh nhấn mạnh từ nhiều thập kỷ trước, đó là tư tưởng học tập suốt đời. Theo Người, học tập không chỉ nhằm tích lũy tri thức cho cá nhân, mà còn để không ngừng tiến bộ, nâng cao trình độ chính trị, văn hóa, chuyên môn, nghiệp vụ; học từ sách vở, công việc và nhân dân để phục vụ Tổ quốc, phục vụ nhân dân tốt hơn. Nếu như trước đây việc học tập suốt đời được xem là yêu cầu để mỗi cá nhân không ngừng hoàn thiện bản thân, thì trong kỷ nguyên AI, yêu cầu đó càng trở nên cấp thiết hơn.