Vượt qua sự tự ti, khẳng định mình qua nghiên cứu khoa học

Ít ai biết rằng chàng sinh viên sở hữu bảng thành tích ấn tượng ấy từng là một người khá rụt rè và thiếu tự tin. Ở những năm đầu đại học, Quang Tiệp luôn nghĩ nghiên cứu khoa học là công việc dành cho những người thật sự xuất sắc, có nền tảng vững chắc và nhiều năm kinh nghiệm. Bản thân bạn chưa từng hình dung một ngày nào đó mình sẽ đứng trong phòng thí nghiệm quốc tế hay trình bày nghiên cứu trước các hội nghị khoa học.

Bước ngoặt đến khi Tiệp có cơ hội tham gia những dự án nghiên cứu đầu tiên dưới sự hướng dẫn của các thầy cô Trường Quốc tế. Ban đầu chỉ là những công việc nhỏ như đọc tài liệu, tìm hiểu mô hình AI, hỗ trợ xử lý dữ liệu, nhưng chính quá trình ấy đã giúp Tiệp nhận ra rằng nghiên cứu không phải điều gì quá xa vời. “Đó là hành trình của sự học hỏi, đặt câu hỏi và kiên trì tìm lời giải cho những vấn đề mới,” Tiệp chia sẻ. Điều thay đổi bạn nhiều nhất chính là sự tin tưởng và động viên của thầy cô. Mỗi khi gặp khó khăn, các thầy cô không chỉ hướng dẫn về chuyên môn mà còn khuyến khích bạn mạnh dạn thử sức viết bài báo quốc tế hay ứng tuyển các chương trình học thuật ở nước ngoài. Từng dự án hoàn thành, từng bài báo công bố đều trao cho Tiệp thêm một chút tự tin để bước tiếp.

Với 07 công trình trên các tạp chí WoS/Scopus cùng 03 giải Nhì Nghiên cứu khoa học sinh viên, Tiệp thừa nhận đây mới chỉ là bước khởi đầu. Với bạn, mỗi dự án đều giúp mình học thêm điều mới và giải quyết được một bài toán thực tế. Có những công trình mất nhiều tháng trời, trải qua vô số lần thử nghiệm, sửa mô hình và thậm chí làm lại từ đầu. Chính quá trình ấy đã rèn luyện cho Tiệp tính kiên trì và tư duy nghiên cứu hơn là những con số về thành tích.

Về quản lý thời gian, Tiệp luôn xây dựng kế hoạch rõ ràng cho từng giai đoạn: ưu tiên hoàn thành tốt các môn trên lớp trong giờ học, dành buổi tối và cuối tuần cho việc đọc bài báo, làm thí nghiệm và viết bài. Mục tiêu lớn được chia nhỏ thành từng đầu việc theo ngày, theo tuần.

Môi trường học tập và nghiên cứu tại Trường Quốc tế cũng đóng vai trò then chốt. Nhà trường không chỉ mang đến chương trình đào tạo năng động, định hướng quốc tế mà còn tạo điều kiện để sinh viên tiếp cận nghiên cứu từ rất sớm. Tiệp có cơ hội tham gia các nhóm nghiên cứu, làm việc cùng thầy cô và anh chị đi trước trong nhiều dự án về AI, từ đó từng bước hình thành tư duy nghiên cứu và tích lũy kinh nghiệm thực tế. Chính sự đồng hành ấy đã giúp Tiệp tự tin bước ra khỏi vùng an toàn và kiên trì theo đuổi con đường nghiên cứu AI.

Chinh phục học bổng TEEP và hành trình nghiên cứu AI y tế tại Đài Loan

Với nền tảng vững chắc, Trần Quang Tiệp quyết định ứng tuyển chương trình TEEP (Taiwan Experience Education Program) — chương trình học bổng uy tín dành cho sinh viên quốc tế muốn thực tập nghiên cứu tại các trường đại học hàng đầu Đài Loan, Trung Quốc. Quá trình ứng tuyển đòi hỏi nhiều công sức, giai đoạn khiến Tiệp lo lắng nhất lại là sau khi nhận thông báo trúng tuyển nhưng vẫn phải chờ Thư chấp thuận và giấy phê duyệt từ Bộ Giáo dục Đài Loan (Trung Quốc). Thời gian xử lý lâu hơn dự kiến trong khi bạn phải đồng thời chuẩn bị visa và sắp xếp kế hoạch cho chuyến đi.

Thay vì để sự lo lắng chi phối, Tiệp tận dụng khoảng thời gian chờ đợi để đọc trước các bài báo của AIBioMed Lab, tìm hiểu hướng nghiên cứu của giáo sư, ôn lại kiến thức xử lý ảnh y khoa và nâng cao khả năng đọc tài liệu tiếng Anh. Nhờ vậy, khi đặt chân đến Đài Loan, Tiệp bắt nhịp công việc nghiên cứu nhanh hơn rất nhiều.

Tại AIBioMed Lab của Đại học Y Đài Bắc (Taipei Medical University), Tiệp tập trung phát triển mô hình AI chẩn đoán ảnh khối u và tế bào máu. Điều khiến bạn ấn tượng nhất là nhận ra rằng phát triển AI trong y tế không đơn thuần là bài toán thuật toán. Đằng sau mỗi bộ dữ liệu là kiến thức chuyên sâu của bác sĩ, quy trình lâm sàng và yêu cầu khắt khe về độ chính xác. Trước khi xây dựng mô hình, Tiệp phải dành nhiều thời gian trao đổi với giáo sư và bác sĩ để hiểu rõ ý nghĩa dữ liệu, cách thu thập, gán nhãn cũng như những vấn đề thực tế đang tồn tại. Thay vì chỉ tập trung cải thiện chỉ số kỹ thuật, bạn học được cách đặt câu hỏi quan trọng hơn: “Liệu mô hình này có thực sự hỗ trợ bác sĩ trong chẩn đoán và điều trị hay không?” Góc nhìn ấy đã thay đổi tư duy nghiên cứu của Tiệp, từ việc tối ưu con số sang phát triển giải pháp lấy nhu cầu của bác sĩ và bệnh nhân làm trung tâm.

Bên cạnh thách thức chuyên môn, cuộc sống tại Đài Loan cũng có những khó khăn nhất định. Trong phòng thí nghiệm, mọi người dùng tiếng Anh cho trao đổi học thuật, nhưng ngoài đời thường tiếng Trung là ngôn ngữ chủ đạo. Những ngày đầu, Tiệp gặp khó khăn khi giao tiếp với người dân địa phương. Bạn chủ động học một số câu giao tiếp cơ bản bằng tiếng Trung, sử dụng ứng dụng dịch thuật và không ngại hỏi khi cần trợ giúp. Điều Tiệp đặc biệt ấn tượng là tại phòng thí nghiệm mọi người làm việc chuyên nghiệp và tôn trọng ý kiến lẫn nhau. Trong các buổi họp nhóm, dù là giáo sư hay sinh viên thực tập, tất cả đều được khuyến khích đặt câu hỏi và phản biện trên tinh thần khoa học. Ban đầu Tiệp còn e ngại khi trình bày bằng tiếng Anh trước nhiều người, nhưng sự cởi mở của mọi người đã giúp bạn dần tự tin hơn và chủ động tham gia thảo luận.

Sau trải nghiệm tại Đài Loan, Quang Tiệp đặt mục tiêu tiếp tục theo đuổi con đường học thuật quốc tế, chinh phục các học bổng du học bậc cao học trong lĩnh vực AI ứng dụng y tế. Chàng sinh viên ngành Công nghệ thông tin ứng dụng mong muốn được nghiên cứu trong những môi trường hàng đầu thế giới, đóng góp vào các công trình khoa học có giá trị để sau này mang kinh nghiệm quốc tế trở về phục vụ cho Việt Nam.