Rẽ ngang sang Y sinh, chàng kỹ sư máy tính giành học bổng đến Đài Loan, Trung Quốc

Sinh năm 2002, Trịnh Chí Dũng là cựu sinh viên ngành Tin học và Kỹ thuật máy tính, khóa ICE2020B, đồng thời là học viên khóa 2 chương trình Thạc sĩ Công nghệ Kỹ thuật Y sinh (MBET). Thay vì tiếp tục đi sâu vào một lĩnh vực thuần công nghệ, Dũng lựa chọn rẽ ngang sang Y sinh, một ngành học cũng về kỹ thuật nhưng ứng dụng chủ yếu trong lĩnh vực y tế và chăm sóc sức khỏe, là lĩnh vực cần chuyên môn sâu về y sinh học, công nghệ sinh học, và điện tử y sinh, thứ mà bản thân Dũng chưa từng học tập qua. Tuy nhiên, “cú bẻ lái” ấy không hoàn toàn là một quyết định ngẫu hứng. Từ những năm tháng học đại học, Dũng đã dần nhận ra con đường mới dành cho riêng mình.

Ngành Thạc sĩ Công nghệ Kỹ thuật Y sinh (MBET) đã và đang được triển khai giảng dạy tại Trường Quốc tế, ĐHQGHN. Đây là ngành học tập trung mạnh vào các bài toán thời thượng: AI trong y tế, xử lý ảnh y khoa (X-quang, MRI), IoT y tế (thiết bị đeo theo dõi sức khỏe), hệ thống quản lý dữ liệu bệnh viện, công nghệ y sinh học phân tử và điện tử y sinh tiên tiến. Chương trình MBET có tính liên ngành, đón đầu xu hướng trong lĩnh vực HealthTech và có nhiều cơ hội cho học viên được apply vào các chương trình học bổng ở nước ngoài. Đối với Dũng, đây là một “mảnh ghép hoàn hảo” để anh đi sâu hơn vào lĩnh vực y tế và chăm sóc sức khỏe, cũng như tìm kiếm cơ hội vươn ra biển lớn.

Ngay từ thời sinh viên, Dũng đã tỏ ra là một cậu sinh viên rất chủ động trong việc học tập. Anh tham gia các nhóm NCKH mạnh và từng bước xây dựng nền tảng học thuật cho riêng mình. Đến nay, Dũng đã có 02 công bố quốc tế WoS/Scopus về ứng dụng AI/AT trong phân tích Dữ liệu bộ gen (Genomics Data Analysis) và Chuyển hóa chất (Metabolomics), cùng các đề tài NCKH cấp trường về ứng dụng AI và Data science trong Y tế. Những kết quả ấy trở thành minh chứng rõ ràng nhất cho năng lực nghiên cứu của anh, đồng thời sau này trở thành “tấm hộ chiếu” giá trị nhất giúp anh giành được suất học bổng TEEP, một chương trình học bổng toàn phần của Chính phủ Đài Loan, Trung Quốc tìm kiếm các tài năng nghiên cứu trẻ toàn cầu.

Con đường đến TEEP của Dũng tiếp diễn khi anh tham gia nghiên cứu dưới sự hướng dẫn của PGS.TS. Chu Đình Tới và được thầy kết nối với GS. Chia-Ching Wu tại Đại học Quốc lập Thành Công (NCKU). Nhờ kiến thức và kỹ năng có được khi tham gia các nghiên cứu Khoa học về Ứng dụng AI/IT trong sức khoẻ, Dũng đã tự tin bước vào vòng phỏng vấn và cuối cùng thì chàng trai trẻ đã chính thức giành được suất học bổng trao đổi toàn phần TEEP và được tiếp nhận vào phòng thí nghiệm ở NCKU.

Hành trình 02 tháng tại NCKU

“Tấm hộ chiếu” NCKH sau đó đã đưa Dũng đến với hành trình học tập và nghiên cứu kéo dài 02 tháng tại Đại học Quốc lập Thành Công (NCKU). Trong khuôn khổ chương trình TEEP, anh làm việc tại Phòng thí nghiệm Kỹ thuật mô và Y học tái tạo hỗ trợ bởi Cơ sinh học (MBATERM Lab), với sự tài trợ của Trung tâm Đổi mới Thiết bị Y tế (MDIC). Người trực tiếp hướng dẫn Dũng là GS. Chia-Ching Wu, thường được gọi là GS. Josh, chuyên gia trong lĩnh vực Stem Cell Mechanobiology, Tissue Engineering and Regenerative Medicine. Tại đây, Dũng được tiếp cận chuyên sâu với Bioinformatics và công nghệ AI ứng dụng trong Y sinh, những hướng nghiên cứu có sự liên hệ trực tiếp với nền tảng kỹ thuật máy tính của anh.

Dũng bắt đầu tham gia lập trình xử lý dữ liệu giải trình tự đơn bào phục vụ quá trình tái lập trình tế bào gốc và xây dựng mô hình AI dự đoán. Anh sử dụng Python để phát triển các mô hình AI, đồng thời dùng ngôn ngữ R trên môi trường RStudio để phân tích dữ liệu sinh học. “Em trực tiếp thực hiện việc lập trình xử lý dữ liệu giải trình tự đơn bào phục vụ cho quá trình tái lập trình tế bào gốc (Single-cell sequencing coding for stem cell reprogramming) và xây dựng mô hình AI dự đoán”, Dũng kể. “Xuất phát điểm của mình là một kỹ sư chuyên sâu về kỹ thuật máy tính, vì vậy khi bước sang học Kỹ thuật Y sinh và trực tiếp làm dự án này, mình gặp khó khăn rất lớn trong việc thấu hiểu bản chất sinh học”, anh thừa nhận.

Một trong những thử thách đáng nhớ nhất là khi anh từng phải xử lý một bộ dữ liệu lên tới 20.000 tế bào. Với lượng dữ liệu lớn và độ nhiễu cao, chỉ một sai sót ở bước lọc cụm (Cluster filtering) cũng có thể khiến các bước phân tích quỹ đạo tiến hóa của tế bào (Trajectory) hay vẽ biểu đồ nhiệt (Heatmap plot) phía sau trở nên vô giá trị. Bởi vậy, chàng kỹ sư trẻ phải vừa làm, vừa đọc thêm tài liệu chuyên khảo về RNA-seq và Stem Cell để liên tục bù đắp phần kiến thức còn thiếu.

Nhìn lại quá trình trước đó, Dũng nhận ra những kiến thức từ thời học đại học và học thạc sĩ đã hỗ trợ anh theo những cách khác nhau. Nếu ngành Tin học và Kỹ thuật máy tính trang bị công cụ lập trình, thì môn Phương pháp Nghiên cứu Khoa học giúp anh biết cách tìm kiếm, đọc hiểu và chọn lọc tài liệu từ PubMed, Elsevier hay Springer. Các môn Thiết bị điện tử y sinh, Hệ thống thông tin y tế và đặc biệt là Tế bào gốc và ứng dụng (Stem Cell and Application) cũng giúp Dũng nhanh chóng bắt nhịp với công việc tại Lab.

Học trái ngành là lựa chọn xứng đáng nếu ta nỗ lực hết mình

Chia sẻ với Nhà trường, chàng cựu sinh viên ngành ICE cho biết để thích nghi với hướng đi mới, Dũng phải duy trì việc tự học song song với quá trình nghiên cứu. Mỗi vấn đề phát sinh đều đòi hỏi anh chủ động tìm kiếm tài liệu, bổ sung kiến thức và từng bước điều chỉnh cách tiếp cận. “Đừng ngại nếu xuất phát điểm của mình khác biệt. Giống như mình, một kỹ sư máy tính từng rất bỡ ngỡ với kiến thức sinh học, nhưng nếu không dấn thân vào những bài toán khó như xử lý dữ liệu 20.000 tế bào, mình sẽ không bao giờ có được tấm vé đến với NCKU”, Dũng bộc bạch.

Từ trải nghiệm của bản thân, Dũng đúc kết 03 từ khóa dành cho những học viên đang tìm kiếm cơ hội học tập và nghiên cứu quốc tế: “Chủ động, Dấn thân và Kiên trì”. Ngoài ra, để có cơ hội mở rộng kết nối trong cộng đồng học thuật cũng như gặt hái những điểm cộng cho hồ sơ học thuật của bản thân, mỗi học viên cần chủ động tham gia các nhóm NCKH, chia sẻ hướng nghiên cứu với giảng viên, tích lũy bài báo khoa học và chuẩn bị ngoại ngữ từ sớm. Các thầy cô chính là những người sẽ mang đến những định hướng và kết nối học thuật giá trị, nhưng năng lực cùng sự quyết tâm mới là yếu tố giúp người học nắm bắt cơ hội.

Bạn sẽ chọn con đường nào?

Câu chuyện của Trịnh Chí Dũng cho thấy: xuất phát điểm không quyết định đích đến, sự chủ động và kiên trì mới làm nên khác biệt. Nếu bạn cũng đang cân nhắc một hướng đi liên ngành như MBET, hay tò mò về cơ hội học bổng quốc tế dành cho sinh viên/học viên Trường Quốc tế, ĐHQGHN, đây là thời điểm để bắt đầu tìm hiểu.