Đừng để sinh viên “tốt nghiệp là thất nghiệp”

8/30/2021 2:12:57 PM
Đừng để khẩu hiệu “tốt nghiệp là thất nghiệp” ám ảnh nền giáo dục đại học. Mỗi sinh viên cần thay đổi tư duy của chính mình bằng việc trau dồi những kỹ năng cần thiết khi còn ngồi trên ghế nhà trường.

Nguyên nhân nào?

Thời điểm năm 2019, khi dịch COVID-19 chưa bùng phát, những con số về tỉ lệ thất nghiệp của thanh niên Việt Nam đáng để suy ngẫm.  Theo báo cáo điều tra lao động việc làm năm 2019 của Tổng cục Thống kê, cả nước có hơn 1,1 triệu lao động từ 15 tuổi trở lên thất nghiệp. 

Đáng lưu ý, thanh niên (từ 15-24 tuổi) thất nghiệp hiện vẫn chiếm tới gần một nửa tổng số lao động thất nghiệp cả nước (42,1%). Nhóm có trình độ từ đại học trở lên, tỉ lệ thất nghiệp tương đối cao với 14,9%.  Còn theo thống kê của Bộ LĐ-TB&XH, tỉ lệ sinh viên ra trường làm trái ngành lên tới 60%. 

Trong đợt tuyển sinh năm 2019, việc các trường đặt điểm sàn 12 và sau này lấy điểm chuẩn 13-14, khiến chuyên gia giáo dục đặt câu hỏi về chất lượng đầu vào. Tuy nhiên, đó chỉ là một trong số rất nhiều nguyên nhân đẩy tỉ lệ thất nghiệp của sinh viên Việt Nam lên cao. 

Vấn đề căn bản nhất vẫn nằm ở quá trình đào tạo và sự trải nghiệm thực tế của sinh viên. Theo các doanh nghiệp tuyển dụng, có đến 80-90% sinh viên sau khi ra trường hầu như không có kĩ năng mềm. Những kiến thức thực tế là điều mà đại đa số các cử nhân đều không có trải nghiệm khi ngồi ghế nhà trường. 

TS Nguyễn Chí Hiếu (thủ khoa MBA Đại học Oxford (Anh) từng chỉ ra rằng, nhiều sinh viên ra trường không xin được việc tốt không phải vì các bạn không thông minh mà vấn đề quan trọng nhất là thiếu kỹ năng mà các nhà tuyển dụng đang cần.  

Thực tế, những người thành đạt chỉ có 25% là kiến thức chuyên môn nhưng có đến 75% còn lại do kỹ năng mềm của họ được trang bị nhiều hay ít.  Theo một khảo sát, có 1.000 sinh viên cùng vào Đại học Harvard nhưng chỉ có 100 sinh viên làm việc xuất sắc. Nguyên nhân được chỉ ra vì cách dùng thời gian của họ khác phần còn lại. Số lượng sinh viên thành công sẽ không quá đầu tư thời gian vào học những bài trên lớp, họ dành thời gian để xây dựng những kỹ năng cần thiết cho bản thân khi ra trường. 

Học tập cùng các bạn sinh viên quốc tế là cơ hội tốt để sinh viên Việt Nam rèn tiếng Anh.

Trong bài nghiên cứu khoa học đăng trên Tạp chí Công Thương, ThS. Nguyễn Thị Thu Trang (Trường Đại học Tài nguyên và môi trường Hà Nội) còn chỉ ra thực trạng khác: “Một trong các lý do tạo nên làn sóng ‘cử nhân thất nghiệp’ chính là vấn đề tiếng Anh. Chúng ta đều biết tiếng Anh được xem như là tấm vé thông hành trong tất cả mọi ngành nghề trong thời kỳ hiện đại. Thực ra, hầu hết sinh viên ở các trường đại học đều được học tiếng Anh, nhưng chính thái độ học thụ động, không áp dụng thực tế thì khi ra trường, kỹ năng ngoại ngữ chỉ là con số 0. Chỉ có được động lực học, cách học phù hợp, khoa học, áp dụng vào môi trường thực tế mới có thể nâng cao trình độ tiếng Anh, đáp ứng được nhu cầu của nhà tuyển dụng”.

Môi trường học tập nào sinh viên nên hướng đến?

Những điều này đòi hỏi sự năng đông của môi trường học tập và những nỗ lực của sinh viên ngay trong các trường đại học. Tại Khoa Quốc tế - Đại học Quốc gia Hà Nội, chương trình học được tiếp nhận trực tiếp từ các trường đại học nổi tiếng trên thế giới, kết hợp với môi trường học tập trải nghiệm năng động, sinh viên Khoa Quốc tế được doanh nghiệp Việt Nam và các doanh nghiệp đa quốc gia đánh giá cao về tính toàn diện. Các chương trình của Khoa Quốc tế được thiết kế gắn với thực tiễn, với hoạt động của Việt Nam, sinh viên cũng được học với các giảng viên là giám đốc các doanh nghiệp, những người có kinh nghiệm làm việc lâu năm tại doanh nghiệp trong nước nên có được thực tiễn và cách làm tại Việt Nam.

Theo đánh giá của các doanh nghiệp, sinh viên Khoa Quốc tế sử dụng ngoại ngữ thành thạo, chủ động, tự tin, tôn trọng kỷ luật, có tinh thần trách nhiệm, ham học hỏi, cầu tiến và quan hệ tốt với đồng nghiệp. Về các kỹ năng mềm, các nhà tuyển dụng khẳng định hài lòng đến 80% các kỹ năng giao tiếp và khả năng thích nghi và hội nhập quốc tế của sinh viên Khoa Quốc tế. Các kỹ năng còn lại như kỹ năng làm việc nhóm, kỹ năng lập kế hoạch, kỹ năng thuyết trình, khả năng lập luận, tư duy logic, năng lực tổ chức và điều phối công việc, khả năng tự học, tự nâng cao trình độ của sinh viên đạt mức độ hài lòng là 70%. Đánh giá tổng thể chung về kiến thức, kỹ năng và thái độ của doanh nghiệp sinh viên Khoa Quốc tế đạt 73,3% ở mức “Hài lòng”.

Sinh viên Khoa Quốc tế luôn được tạo cơ hội để tham gia các cuộc thi để bổ trợ kiến thức và rèn kỹ năng. 

Theo khảo sát của Khoa Quốc tế về việc làm của sinh viên thực hiện năm 2019, xấp xỉ 100% sinh viên tốt nghiệp của Khoa đã tìm được việc làm dưới 6 tháng sau khi tốt nghiệp. Trong đó tỷ lệ sinh viên có việc làm khi chưa tốt nghiệp lên đến 79%, gần gấp đôi so với tỷ lệ này năm 2018 (44.6%).  Các doanh nghiệp tuyển dụng sinh viên Khoa Quốc tế thuộc các lĩnh vực Công nghệ thông tin (22.2%), Thương mại/dịch vụ (18.5%) và Tài chính/tín dụng (11.1%). Các ngành học có nhu cầu tuyển dụng cao nhất gồm có Kinh doanh quốc tế (59.3%), Kế toán, kiểm toán, tài chính (51.9%), Công nghệ thông tin (44.4%) và Ngoại ngữ (37%). 

Tại kỳ họp thứ nhất, Quốc hội khoá XV, GS.TS Lê Quân - Giám đốc Đại học Quốc gia Hà Nội đã đưa ra kiến nghị đáng chú ý là nên dùng học phí làm rào cản kỹ thuật để tránh việc học sinh lao vào đại học rồi thành “học đại”. Đó cũng là một trong những giải pháp nhằm nâng cao chất lượng giáo dục đại học trong tương lai. Điều này cũng nằm trong định hướng chung của Đại học Quốc gia Hà Nội là chú trọng chất lượng. Do đó thu hút được người học giỏi và nâng cao chất lượng đào tạo là mục tiêu. 

Sinh viên Khoa Quốc tế cũng thường xuyên tham gia các chương trình giao lưu sinh viên để mở rộng hiểu biết về văn hóa, con người. 

Đừng để những khẩu hiệu “tốt nghiệp là thất nghiệp” ám ảnh những sinh viên khi ra trường. Đấy cũng là thực trạng buồn của nền giáo dục đại học. Để khắc phục được điều này cần sự thay đổi của cả hệ thống. Nhưng trước mắt, mỗi sinh viên cần thay đổi tư duy của chính mình bằng việc trau dồi những kỹ năng cần thiết khi còn ngồi trên ghế nhà trường, hoặc ngay từ đầu chọn cho mình một môi trường học phù hợp.  

Nhà báo Mai Châu

 

Lên đầu trangLên đầu trang