Cha mẹ có nên cho con tự lựa chọn đường đi của mình?

8/28/2020 2:59:24 PM
Để định hướng được tương lai cho con cái, việc cần làm trước hết là phải hiểu con. Hiểu khả năng, hiểu năng khiếu và cả ước muốn của con. Hãy giúp con nuôi dưỡng ước mơ chứ đừng bắt con thực hiện ước mơ của cha mẹ.

Đầu tư thế nào cho con là đúng?

Cha mẹ nào cũng muốn những điều tốt đẹp nhất cho con cái, dành tình thương yêu, đầu tư thời gian, tiền bạc và các nguồn lực cho con. Đó là tính chất tốt đẹp của các bậc cha mẹ trong gia đình Việt Nam.

Song, không phải cha mẹ nào cũng biết rõ, điều gì là phù hợp nhất cho con. Nuôi con bằng chế độ dinh dưỡng nào là hợp lý, cho con sống và học tập ở môi trường nào là tốt đẹp không khó, các kiến thức đó có rất nhiều trên sách, báo, bài viết, .v.v., nhưng làm gì để con trưởng thành như mong muốn của mình thì chẳng có sách vở nào hướng dẫn cả. Vì sao? Vì nó còn phụ thuộc phần lớn vào mong muốn của chính con mình.

Việc làm sao đầu tư, định hướng đúng cho con luôn là nỗi lo lắng, trăn trở của các bậc cha mẹ. 

Ví dụ: nếu bạn muốn con trở thành bác sĩ, nhưng từ bé cháu lại thích khiêu vũ hay có năng khiếu với hội họa, chắc rằng bạn sẽ không hài lòng, bạn sẽ lấy quyền của cha mẹ để “cưỡng bức” con mình tập trung học toán, hóa, sinh…. Thế là cả tuổi thơ của đứa bé đó sống trong áp lực vì sự mong đợi của cha mẹ. Chúng sẽ được vẽ ra một tương lai “tốt đẹp” khi trở thành bác sĩ, chúng răm rắp nghe lời nhưng chắc chắn chúng sẽ không trả lời được câu hỏi: “Vì sao trở thành bác sĩ lại là tốt?”. Chúng sẽ hỏi bạn và bạn sẽ trả lời: “Khi nào lớn con sẽ biết”. Chúng sẽ tiếp tục sống trong sự nỗ lực để làm cha mẹ mình hài lòng, hy sinh tuổi thơ vì niềm tin “tương lai sẽ tốt đẹp”. Nhưng bạn có chắc rằng sau này đời con sẽ hạnh phúc? Không ai biết, chỉ có tương lai mới biết. 

Ở chiều hướng ngược lại, không ít bố mẹ lại có tư tưởng: “Ôi học làm gì nhiều, tốn tiền, tốn thời gian - học vừa phải thôi, sau này tiếp quản cái cửa hàng của bố mẹ này. Không đi xin việc thì cần gì bằng cấp…”. Nhưng bạn có biết đâu, ước mơ của con lại là trở thành bác sĩ, không thích kinh doanh. Như vậy, ước mơ tốt đẹp của bạn là giảm áp lực học tập cho con lại trở thành vô ích với chúng.

Cách này cũng không được, cách khác cũng không xong thì phải làm gì để định hướng cho con? Cho con vào học ở trường điểm, trường quốc tế, đi du học… có tốt không? Chắc chắn là tốt rồi, còn cần thiết hay không thì chưa chắc, vì còn phụ thuộc vào năng lực của mỗi đứa trẻ nữa.

Luôn ủng hộ ước mơ của con cái

Tôi có một cô con gái năm nay tốt nghiệp lớp 12. Cách đây 2 tuần cháu vừa thi IELTS đạt 6.5 điểm, đủ điều kiện để nhập học vào trường đại học mà cháu chọn. Tuy nhiên, điều tôi muốn nói là cháu bắt đầu tiếp cận tiếng Anh từ lớp 3, học với cô giáo Việt Nam, cháu học tiếp theo chương trình tiếng Anh ở trường công lập (không chuyên ngữ), sau đó học với gia sư người Việt. Cháu không học song ngữ cũng không học với người bản ngữ, vậy mà vẫn đạt được mục tiêu của mình. Như vậy là do chính nó tự học chứ không hoàn toàn là do điều kiện (tất nhiên, nếu học chuyên ngữ hay song ngữ có thể điểm IELTS sẽ cao hơn nữa. Nhưng vài điểm tiếng Anh để đổi lấy những buổi đi chơi, những giây phút nghỉ ngơi hay chơi đàn, nhảy múa liệu có xứng đáng không?).

Cho con một môi trường học tập và rèn luyện tốt cũng là một sự đầu tư thông minh. 

Khi Giáo sư Ngô Bảo Châu đạt giải toán học, phóng viên có gọi điện hỏi Giáo sư Hồ Ngọc Đại (người thành lập ra ngôi trường mà Ngô Bảo Châu học thời cấp 1) về việc trường của ông đã dạy gì cho Ngô Bảo Châu hồi bé. Giáo sư Đại đã trả lời: “Việc Châu đạt giải cao toán học là do chính Châu làm được, chứ nhà trường chẳng giúp gì cả…” Hay như nhà thơ Trần Đăng Khoa, học trường làng thôi mà năm 11 tuổi đã sáng tác ra những bài thơ bất hủ, được đưa vào sách giáo khoa, v..v.. và nhiều ví dụ khác. Để chứng minh cho việc, con bạn muốn trở thành ai là do bản thân nó là chính, chứ không phải do bố mẹ hay trường học tạo ra. 

Theo nhận thức của tôi, để định hướng cho con thì việc cần làm là phải hiểu con đã. Hiểu khả năng, hiểu năng khiếu và cả ước muốn của nó. Hãy giúp con nuôi dưỡng ước mơ chứ không phải bắt con thực hiện ước mơ của cha mẹ. Hãy tạm quên kinh nghiệm sống mấy chục năm của mình đi, đôi khi kinh nghiệm đó chẳng có tác dụng gì với xã hội tương lai cả. 

Cái ta có thể làm được cho con mình chỉ là dạy nó những giá trị đạo đức, các kỹ năng sinh hoạt hàng ngày, động viên và tạo điều kiện cho chúng trở thành chính mình. Một điều quan trọng nữa là đừng bao giờ so sánh con mình với mình hồi bé, cũng không nên so sánh con mình với con người khác, vì mỗi con người trên thế giới này đều khác nhau. 

Các con sẽ tự tin hòa nhập vào thế giới rộng lớn nếu được trang bị tốt kiến thức và kỹ năng. 

Các bậc cha mẹ muốn con được thành công, được hạnh phúc thì chỉ cần cung cấp thông tin, tạo điều kiện cho con tìm hiểu nghề nghiệp trong tương lai, còn lại chúng sẽ tự biết chọn con đường của mình. Khi vào đại học, việc các thầy, cô giáo cần tập trung là truyền cảm hứng cho sinh viên để khám phá những kiến thức sâu rộng về chuyên môn, hướng dẫn kỹ năng để học tập. Xét cho cùng thì kiến thức là vô biên và người thầy không thể biết hết mọi điều để dạy cho sinh viên. Nhà trường là nơi tạo dựng môi trường cho các con phát triển nhân cách, trải nghiệm những kiến thức học được, áp dụng vào thực tiễn. Nhà trường có thể ví như một xã hội thu nhỏ giúp khám phá năng lực bản thân, khẳng định hướng phát triển cho tương lai, và chuẩn bị tâm thế để bước vào thế giới rộng lớn và nhiều thử thách. 

Thế hệ học sinh ngày nay sẽ trưởng thành và sẽ làm chủ xã hội này, đất nước này trong tương lai. Lúc đó, chúng ta, các bậc cha mẹ sẽ thành “cổ lỗ sĩ”, những điều chúng ta coi là đúng chưa chắc đã đúng trong tương lai, những giá trị về sự thành công mà ta coi trọng chưa chắc con chúng ta đã thấy đúng. Vậy nên, thay bằng bắt con cái chúng ta phải sống theo cách chúng ta muốn, ta nên bắt mình phải sống và ủng hộ, chắp cánh cho ước mơ của con mình.

Hồ Thanh Bình - Đồng sáng lập trường tiểu học Công nghệ giáo dục và trường liên cấp Victory,

Viện Khoa học Giáo dục Việt Nam
 

 

Khoa Quốc tế - Đại học Quốc gia Hà Nội, trên hành trình 18 năm thực hiện sứ mệnh của mình, đặc biệt quan tâm đến việc xây dựng khát vọng, tầm nhìn cho người học, tạo được nội lực mạnh mẽ cho mỗi sinh viên. Thông qua các hoạt động, chương trình học tại Khoa, sinh viên sẽ hiểu sứ mệnh của cuộc đời mình là gì, tốt nghiệp đại học xong mình sẽ trở thành người như thế nào, sẽ đóng góp gì cho cộng đồng và xã hội.

Ngoài ra, Khoa Quốc tế cũng luôn cố gắng tạo dựng một môi trường thật tốt để sinh viên có thể tự nhận thức và thay đổi chính mình, có thể trưởng thành và phát triển bản thân. Bởi trong cuộc sống con người chỉ có thể dựa vào chính mình để thay đổi bản thân mình trở nên tốt đẹp hơn, sống có ý nghĩa hơn. Và sinh viên Khoa Quốc tế đã và sẽ hấp thụ những kiến thức và kỹ năng quan trọng cho bản thân chính từ khoảng thời gian học tập tại Khoa.

 

Lên đầu trangLên đầu trang